Από μελέτες που πραγματοποιήθηκαν έγινε γνωστό ότι στο τέλος του 20ού αιώνα η παραγωγή πλαστικών είχε φτάσει τους 130 εκατομμύρια τόνους το χρόνο. Αναλογικά, κάθε άτομο χρησιμοποιεί περίπου 100 κιλά πλαστικού το χρόνο. Τα κοινά πλαστικά παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια εξαιτίας του γεγονότος ότι οι μικροοργανισμοί που βρίσκονται στο χώμα δεν μπορούν γενικά να διασπάσουν μια πολυμερική αλυσίδα που αποτελείται αποκλειστικά από άτομα άνθρακα και που δεν υπάρχει στη φύση. Για το λόγο αυτό δημιουργήθηκε η ανάγκη αντικατάστασης των κοινών πλαστικών με νέα, καινοτόμα υλικά που έχουν την ίδια λειτουργικότητα, ενώ είναι περισσότερο φιλικά προς το περιβάλλον.

Διαδικασία Διάσπασης

Λόγω αυτού του φαινομένου τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή διάφορων προϊόντων  πολυμερικά υλικά τα οποία διαθέτουν την ιδιότητα της διάσπασης στο περιβάλλον σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τα λεγόμενα βιοαποικοδομήσιμα ή βιοδιασπώμενα πλαστικά (biodegradable polymers). Η διαδικασία διάσπασης τους είναι πολύ μικρότερη χρονικά σε σχέση με το συμβατικό πλαστικό παρ όλα αυτά διαφοροποιείται ανάλογα με την σύνθεση τους, την χημική τους δομή καθώς και από τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιήθηκαν κατά την παραγωγή τους. Το βιοδιασπώμενο είναι ένα υλικό το οποίο μπορεί σε συνθήκες κομποστοποίησης να διασπαστεί πλήρως. Η ευρωπαϊκή πιστοποίηση ΕΝ 13342 εγγυάται ότι το υλικό θα ενσωματωθεί πλήρως στο περιβάλλον υπό τη μορφή οργανικών ουσιών, εντός 90 ημερών. Τα βιοδιασπώμενα υλικά μπορούν να διαλυθούν από μικροοργανισμούς (βακτήρια, μύκητες) στο νερό, από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και από κάποια βιο-υλικά. Γενικά, τα βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή διασπώνται για να σχηματίσουν αέρια, άλατα και βιομάζα .Αυτό το χρονικό διάστημα είναι εξαιρετικά μικρό αν σκεφτεί κανείς ότι μια πλαστική σακούλα θέλει 55 χρόνια για να διασπαστεί ενώ το πλαστικό μπουκάλι 500 περίπου χρόνια.

Βιοδιασπώμενα Καλαμάκια

Το καλαμάκι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας αφού η ιστορία του ξεκινά από τα τέλη της δεκαετίας του 1850, όταν στις HΠA προσπαθούν να πιουν φυσικούς χυμούς με κομμάτια φυσικού μπαμπού. Eξελίσσεται το 1888 με τις πρώτες προσπάθειες του Marvin Stone να κατασκευάσει χάρτινα εύκαμπτα καλαμάκια, προστατεύοντάς τα με πατέντα. Τα βιοδιασπώμενα καλαμάκια είναι φιλικά προς το περιβάλλον, καθώς έχουν ως βασικό συστατικό το PLA (βιοδιασπάσιμος πολυεστέρας που παράγεται από φυτικό άμυλο), το οποίο παράγεται από ανανεώσιμες φυτικές πρώτες ύλες, όπως το άμυλο καλαμποκιού και ζαχαροκάλαμου. Είναι βιοδιασπώμενα και κομποστοποιήσιμα, δηλαδή υπό συνθήκες κομποστοποίησης διασπώνται με τη βοήθεια μικροοργανισμών. Συνεπώς, κατά την απόρριψή τους δεν συμβάλλουν στα απόβλητα μη ανανεώσιμων πρώτων υλών, όπως το πλαστικό καλαμάκι. Τα βιοδιασπώμενα καλαμάκια δεν χρειάζεται να ανακυκλωθούν, αφού αποσυντίθενται όπως και οποιοδήποτε άλλο οργανικό απόρριμμα, όπως π.χ. τα υπολείμματα φαγητού. Τέλος στην ιδανική περίπτωση που τοποθετούνται σε κομποστοποιητή, ο χρόνος διάσπασής τους είναι 8 εβδομάδες, μετά από τις οποίες μετατρέπονται σε λίπασμα.

Σήμερα με βάση τα στοιχεία 900 εκ. καλαμάκια καταναλώνονται στην Ελλάδα (45,5 δισ. σε ολόκληρη την Eυρώπη). Tο «τέλος εποχής» για τα πλαστικά καλαμάκια μετά την επιβολή του ειδικού περιβαλλοντικού τέλους στις νάιλον σακούλες των super market ακολουθεί η πρόταση νόμου της EE για σειρά προϊόντων. Ως το 2021 θα ακολουθήσουν κι άλλες παρεμβάσεις – αποφάσεις για να πάψουν οι χώρες να αποτελούν ένα απέραντο «XYTA πλαστικών» από μη διασπώμενα απορρίμματα. Έτσι γίνεται αντιληπτό ότι τα βιοδιασπώμενα προϊόντα κατακτούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της αγοράς αφού η προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να είναι καίριο μέλημα όλων.

Χάρτινα Βιοδιασπώμενα

Η ανάγκη για την κατασκευή των χάρτινων αναλώσιμων και συγκεκριμένα του χάρτινου ποτηριού, παρουσιάστηκε τον προηγούμενο αιώνα. Έτσι το 1907 ο Lawrence Luellen ανακάλυψε τα χάρτινα ποτήρια στις Η. Π. Α. Εκείνη την εποχή ήταν συνήθης πρακτική για τους ανθρώπους να μοιράζονται ένα ποτήρι σε δημόσια μέρη, οπότε ο Luellen, ένας δικηγόρος από τη Μασαχουσέτη συνειδητοποίησε το πρόβλημα με αυτό. Οι συνθήκες υγιεινής ήταν άθλιες, εξου και η ανάγκη για σκεύη μιας χρήσεως. Από την άλλη, την δεκαετία του 1970, έκαναν την εμφάνισή τους τα χαρακτηριστικά κόκκινα πλαστικά ποτήρια από τότε και τα δύο είδη χρησιμοποιούνται εξίσου στην καθημερινότητα. Από άποψη παραγωγής, στα χρόνια μεταξύ 1960 και 2007 στα χάρτινα είδη η παραγωγή αυξήθηκε κατά 300% και αντίστοιχα στα πλαστικά είδη η παραγωγή εκτοξεύθηκε κατά 7000%. Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι ότι μόνο το 2007, πάνω από 1 τόνος χαρτί χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή αναλώσιμων τα οποία απλά βρέθηκαν στα σκουπίδια, και το ίδιο έτος, την ίδια τύχη είχαν περίπου 800.000 τόνοι πλαστικά αναλώσιμα. Σήμερα πλέον έχουμε περάσει σε μια άλλη εποχή αφού τα βιοδιασπώμενα κατακτούν με γρήγορους ρυθμούς την αγορά και την συνείδηση των καταναλωτών. Τα χάρτινα βιοδιασπώμενα διαφέρουν από τα συμβατικά χάρτινα αφού δεν περιέχουν την εσωτερική μεμβράνη με βάση το πετρέλαιο που έχουν τα συμβατικά αλλά μια ειδική μεμβράνη από PLA. Καθ αυτό τον τρόπο είναι απόλυτα οικολογικά και δεν επιβαρύνουν τον οργανισμό με τοξικές ουσίες που εκλύουν τα συμβατικά προϊόντα.

Πλεονεκτήματα Πλαστικών Βιοδιασπώμενων

Τα πλεονεκτήματα όμως δεν σταματούν μόνο στο επίπεδο της υγείας. Κατά την παραγωγή των βιοδιασπώμενων πλαστικών προϊόντων δεν εκλύονται αέρια του θερμοκηπίου ενώ η χρήση τους μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της γονιμότητας του εδάφους. Επιπλέον ευνοείται η χαμηλή συσσώρευση των ογκωδών πλαστικών υλικών στο περιβάλλον καθώς και η μείωση του κόστους της διαχείρισης των αποβλήτων.

Μειονεκτήματα Χρήσης Πλαστικού

 Από την άλλη πλευρά τα μειονεκτήματα από την χρήση πλαστικού είναι πάρα πολλά αφού η ρύπανση που δημιουργείται δημιουργεί κινδύνους για την υγεία στην άγρια ​​πανίδα. Τα ζώα συχνά καταναλώνουν τα πλαστικά για τρόφιμα, με αποτέλεσμα την εντερική εμπλοκή.  Χημικές ουσίες, όπως τα πολυχλωροδιφαινύλια (PCB), η εννεϋλοφαινόλη (NP) και τα παρασιτοκτόνα που βρίσκονται επίσης στα πλαστικά, μπορούν να απελευθερωθούν σε περιβάλλοντα και στη συνέχεια να καταναλωθούν και από άγρια ​​ζώα. οι χημικές ουσίες διαδραματίζουν επίσης ρόλο στην ανθρώπινη υγεία, καθώς η κατανάλωση αλλοιωμένων τροφίμων. Επιπροσθέτως οι χημικές ουσίες διαδραματίζουν ρόλο στην ανθρώπινη υγεία, καθώς η κατανάλωση αλλοιωμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με θέματα όπως ο καρκίνος, η νευρολογική δυσλειτουργία  και οι ορμονικές αλλαγές. Όσον αφορά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που αφήνει το πλαστικό αυτό είναι δυσβάσταχτο για το περιβάλλον.  Η χρήση τους, για κατανάλωση προϊόντων μικρής διάρκειας όπως ένας καφές, έχει οδηγήσει στο να αποτελούν το 1/3 του όγκου των απορριμμάτων. Σκεφτείτε ότι κάθε άτομο, αναλογικά, χρησιμοποιεί περίπου 100 κιλά πλαστικού ετησίως. Πλαστικό που ρυπαίνει το περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια εξαιτίας του γεγονότος ότι οι μικροοργανισμοί που βρίσκονται στο χώμα δεν μπορούν να διασπάσουν μια πολυμερική αλυσίδα που αποτελείται αποκλειστικά από άτομα άνθρακα. Για αυτόν το λόγο και για όλους όσους αναφέρθηκαν δημιουργήθηκε η ανάγκη αντικατάστασης των κοινών πλαστικών με νέα, πρωτοπόρα υλικά που έχουν την ίδια λειτουργικότητα, ενώ είναι παράλληλα φιλικά προς το περιβάλλον όπως τα βιοδιασπώμενα πλαστικά.

Παραδείγματα Χρήσης Βιοδιασπώμενων- Μείωση Πλαστικού

Τα τελευταία χρόνια γίνονται ολοένα και περισσότερα βήματα προς την επίλυση της ιδιαίτερα ζημιογόνας για το περιβάλλον χρήσης του πλαστικού. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι μόνο οι Αμερικανοί πετούν 500 εκατομμύρια πλαστικά καλαμάκια, ποσότητα ικανή να γεμίσει 125 σχολικά λεωφορεία, ενώ αν τα ενώναμε, θα μπορούσαμε να περικυκλώσουμε τη Γη και μάλιστα δύο φορές. Αυτό σημαίνει πως ο μέσος Αμερικανός χρησιμοποιεί περισσότερα από 35.000 πλαστικά καλαμάκια.  Επιπροσθέτως τα πλαστικά καλαμάκια είναι ο έκτος πιο συχνός τύπος απορριμμάτων  και μεταξύ αυτών που προκαλούν την μεγαλύτερη θαλάσσια ρύπανση αφού ετησίως οι θάλασσες κατακλύζονται με 8 τόνους πλαστικού.

 Έτσι εταιρείες αλλά και ολόκληρες χώρες  προβαίνουν στην μείωση ή ακόμα και κατάργηση του πλαστικού σε οποιαδήποτε μορφή ( π.χ σακούλες, καλαμάκια, είδης μιας χρήσης κτλ). Η αλυσίδα εστιατορίων McDonald’s σταδιακά αντικαθιστά τα πλαστικά καλαμάκια με χάρτινα σε όλα της τα εστιατόρια στη Βρετανία και την Ιρλανδία  γεγονός ιδιαίτερα ελπιδοφόρο αν κανείς σκεφτεί ότι ημερησίως χρησιμοποιούνται  στα καταστήματα της1.8 εκ καλαμάκια μόνο στην Βρετανία.  Σε παρόμοια δήλωση έχει καταφύγει και η αλυσίδα Starbucks. Σύμφωνα με ιθύνοντες της  εταιρείας θα επανασχεδιαστούν όλα τα ποτήρια της εταιρείας ώστε να είναι ανακυκλώσιμα,  κομποστοποιήσιμα  και να είναι κατάλληλα για κρύα και ζεστά ροφήματα. Έτσι οι καταναλωτές δεν θα χρησιμοποιούν καθόλου πλαστικά καλαμάκια. Από την άλλη πλευρά πέρα από εταιρείες που αντικείμενο τους είναι η εστίαση η Guardian κυκλοφορεί πλέον την Σαββατιάτικη έκδοση της σε βιοδιασπώμενη συσκευασία η οποία μοιάζει με νάιλον αλλά στην πραγματικότητα παράγεται από άμυλο πατάτας. 

Στην Ελλάδα διάφορες εταιρείες όπως μια πολύ γνωστή αλυσίδα εστίασης κατήργησε εντελώς τα πλαστικά καλαμάκια αντικαθιστώντας τα με βιοδιασπώμενα. Από την άλλη πλευρά η Σίκινος έχει κάνει μεγάλα άλματα στην εφαρμογή της υπόσχεσης της να απαγορέψει στο νησί την χρήση τους ενώ στην Αλόννησο θα διανεμηθούν πάνινες σακούλες και καροτσάκια ώστε να δοθεί κίνητρο στους κατοίκους να μειώσουν την χρήση της πλαστικής σακούλας.

Σε επίπεδο Ε.Ε ύστερα από ψηφοφορία αποφασίστηκε ότι εντός της ένωσης θα καταργηθούν συγκεκριμένα προϊόντα τα οποία ρυπαίνουν  για εκατοντάδες χρόνια το περιβάλλον. Μερικά από αυτά τα προϊόντα είναι τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα μίας χρήσης (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια και ξυλάκια φαγητού), τα πλαστικά πιάτα μίας χρήσης, τα πλαστικά καλαμάκια, οι μπατονέτες με πλαστικά μέρη, οι πλαστικές βάσεις μπαλονιών, τα οξοδιασπώμενα πλαστικά και οι συσκευασίες φαγητού και ποτού από διογκωμένο πολυστυρένιο (φελιζόλ). Το μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί μέχρι το 2021 σε όλες τις χώρες- κράτη μέλη.