Τον κορονοϊό COVID-19 εκτιμάται ότι καταπολεμούν αποτελεσματικότερα ορισμένα προϊόντα από τις κατηγορίες των απολυμαντικών, των αντισηπτικών, των αντιβακτηριδιακών και των βιοκτόνων. Μελέτες που είχαν γίνει με τους παλαιότερους λοιμογόνους κορονοϊούς SARS και MERS, είχαν δείξει ότι αποτελεσματικά εναντίον τους ήταν τα απολυμαντικά που περιέχουν: α) αλκοόλ σε περιεκτικότητα 62-71%, β) χλώριο (υποχλωριώδες  νάτριο) σε συγκέντρωση 0,1%, ή γ) υπεροξείδιο του υδρογόνου σε περιεκτικότητα 0,5%. Τα προϊόντα με χλώριο ενδείκνυνται μόνο για τις επιφάνειες γιατί είναι πολύ ερεθιστικά για το δέρμα, ενώ το υπεροξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιείται κυρίως ως απολυμαντικό πληγών (οξυζενέ) και επιφανειών. Τέλος τον τελευταίο καιρό ακούγεται ιδιαίτερα συχνά η έννοια που υγιεινή, η εξυγίανση (sanitation).Tα προϊόντα υγιεινής έχουν έγκριση από το Εθνικό Μητρώο Χημικών Προϊόντων (πρώην Γενικό Χημείο του Κράτους) και έχουν παρόμοια δράση με τα αντισηπτικά, αλλά είναι μόνο για επιφάνειες. Επειδή όμως περιέχουν ειδικές απολυμαντικές ενώσεις στη σύνθεση τους μειώνουν και αυτά τον αριθμό των μικροβίων κατά 1.000 φορές (99,9%).

Βιοκτόνα: Μια κατηγορία ‘ομπρέλα’, ποια προϊόντα περιλαμβάνει;

Τα βιοκτόνα αποτελούν ένα ευρύ φάσμα προϊόντων που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση των επιβλαβών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των παθογόνων μικροβίων, των εντόμων και των τρωκτικών. Βιοκτόνο (σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού 528/2012) είναι κάθε ουσία ή μείγμα που θα χρησιμοποιείται με σκοπό να καταστρέφει, να εμποδίζει, να καθιστά αβλαβή, να προλαμβάνει τη δράση ή να ασκεί άλλη περιοριστική δράση σε οποιονδήποτε επιβλαβή οργανισμό με οποιοδήποτε μέσο πέραν της απλής φυσικής ή μηχανικής δράσης.  Επιπλέον η οικιακή χρήση τους σχετίζεται με την απολύμανση επιφανειών και δαπέδων, επενεργούν σαν εντομοκτόνα και εντομοαπωθητικά, συντηρητικά ξύλου και χλωρίνες. Ακόμα τα βιοκτόνα δρουν κατά των επιβλαβών για την υγεία του ανθρώπου ή των ζώων οργανισμών και κατά των οργανισμών που προσβάλλουν φυσικά ή βιομηχανικά προϊόντα ενώ περιλαμβάνουν προϊόντα όπως τα συντηρητικά ξύλου, τα απολυμαντικά και τα εντομοκτόνα.

Οινόπνευμα: Ένα από τα αποτελεσματικότερα απολυμαντικά

Το οινόπνευμα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην εξουδετέρωση πολλών ειδών παθογόνων μικροοργανισμών, συμπεριλαμβανομένων ιών και βακτηρίων. Αυτό επιτυγχάνεται με ένα φαινόμενο που λέγεται αποδιάταξη πρωτεϊνών. Η αποδιάταξη έχει ως συνέπεια να αδρανοποιούνται οι πρωτεΐνες των παθογόνων και αυτά να καταστρέφονται. Το οινόπνευμα αποτελείται κυρίως από αιθανόλη η οποία έχει αποδειχθεί ότι σκοτώνει τους κορονοϊούς σε μόλις 30 δευτερόλεπτα. Όπως και η χλωρίνη, το αλκοόλ καταστρέφει την πρωτεΐνη και το RNA από το οποίο αποτελείται ο ιός. Το καθαρό οινόπνευμα είναι μικροβιοστατικό και είναι ιδανικό για απολύμανση, για να απολυμάνετε βρέξτε ένα πανί με λίγο καθαρό οινόπνευμα και τρίψτε το πάνω σε μια επιφάνεια, αυτό θα εξατμιστεί και δεν θα χρειαστεί να το σκουπίσετε.

Χρησιμοποιείτε σωστά το αντιβακτηριδιακό σαπούνι;

Σύμφωνα με τους ειδικούς, για να εξοντωθούν τα μικρόβια οι άνθρωποι πρέπει να πλένουν τα χέρια τους με αντιβακτηριδιακά προϊόντα για 20 έως 30 δευτερόλεπτα, ωστόσο μελέτες έχουν δείξει ότι πλένουμε τα χέρια μας για μόλις έξι δευτερόλεπτα κατά μέσο όρο. Για αυτό τον λόγο για να είναι αποτελεσματικά τα συγκεκριμένα προϊόντα θα πρέπει να τηρείται αυστηρά ο ενδεδειγμένος χρόνος χρήσης τους. Παράλληλα, έρευνες έχουν δείξει ότι τα μικρόβια μπορούν να προσαρμοστούν σε αυτά τα χημικά, ως αποτέλεσμα της παρατεταμένης χρήσης τους, κάτι που μπορεί να αυξήσει την ανθεκτικότητά τους για αυτό ακριβώς τον λόγο ωφέλιμο θα ήταν να γίνεται εναλλάξ χρήση αντιβακτηριδιακού προϊόντος και καλλυντικού προϊόντος.

Πώς αντιδρούν τα μικροβιοκτόνα όταν έρθουν σε επαφή με επιφάνειες;

Τα μικροβιοκτόνα για να κυκλοφορούν στην αγορά θα πρέπει να είναι εγκεκριμένα από τον Ε.Ο.Φ. και ως επί το πλείστον καταπολεμούν  οποιονδήποτε παθογόνο οργανισμό όπως  μικρόβια, ιούς, μύκητες κλπ. Τα μικροβιοκτόνα χρησιμοποιούνται κατευθείαν στις επιφάνειες ενώ δεν αφήνουν κανένα υπόλειμμα σε επιφάνειες ή χώρους. Κατά κύριο λόγο το μικροβιοκτόνο ενεργοποιείται από την κυτταρική μεμβράνη ( που έχει όξινο PH ) των μικροοργανισμών, την διασπά με οξειδωτική δράση και κατ’ επέκταση καταστρέφει τον μικροοργανισμό.

Πώς τα αντισηπτικά αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τον κορονοϊό;

Απαραίτητη προϋπόθεση όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο είναι τα αντισηπτικά αυτά διαλύματα να διαθέτουν άδεια ΕΟΦ και να έχουν περιεκτικότητα αλκοολών 70%. Το Υπουργείο Υγείας έχει θέσει την εν λόγω προδιαγραφή, καθώς ένα αντισηπτικό διάλυμα χεριών κυκλοφορεί νόμιμα στην ελληνική αγορά ως τέτοιο, μόνο αν διαθέτει άδεια ΕΟΦ ως βιοκτόνο προϊόν ή ως φάρμακο και όχι αν διαθέτει απλή καταχώρηση ως καλλυντικό προϊόν - καθαριστικό χεριών ή / και καμία καταχώρηση. Σύμφωνα με τα ομοσπονδιακά Κέντρα Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (CDC), τα απολυμαντικά χεριών με αλκοόλ περιέχουν ένα από δύο συστατικά. Τα συστατικά αυτά είναι η αιθυλική αλκοόλη (ethyl alcohol) και η ισοπροπυλική αλκοόλη (isopropyl alcohol). το αλκοόλ σκοτώνει αποτελεσματικά τους ιούς που διαθέτουν έλυτρο. Το έλυτρο είναι ένας εξωτερικός «φάκελος» από λιπίδια και πρωτεΐνες μέσα στον οποίο βρίσκεται το γενετικό υλικό του ιού με το πρωτεϊνικό περίβλημα (λέγεται καψίδιο) που το περιβάλλει. Ο κορονοϊός Covid-19 ανήκει στους ιούς που διαθέτουν έλυτρο. Επομένως, εξουδετερώνεται αποτελεσματικά από τα αλκοολούχα αντισηπτικά χεριών. Το αντισηπτικό κάνει να δράσει περίπου 20’’,δεν χρειάζεται ξέβγαλμα ή σκούπισμα καθώς στεγνώνει σε πολύ λίγο χρόνο μόνο του. Η εφαρμογή του πρέπει να γίνεται ταμποναριστά χωρίς να τρίβετε τα χέρια σας ενώ κύριο πλεονέκτημα των περισσότερων αντισηπτικών χεριών είναι ότι προσφέρουν φροντίδα στο δέρμα και  είναι ευχάριστα στη χρήση. Λόγω της αλκοόλης που περιέχουν είναι πολύ πιθανό να προκαλέσουν ξηρότητα στο δέρμα γι’ αυτό και πολλά προϊόντα περιέχουν κάποιο ενυδατικό έλαιο. Τέλος τα αντισηπτικά δεν αντιμετωπίζουν ολοκληρωτικά τα μικρόβια, ωστόσο το πλήθος των μικροβίων ελαττώνεται προσωρινά στο δέρμα και τους βλεννογόνους ενώ πρέπει να χρησιμοποιούνται σε τακτά διαστήματα, ώστε να επιτυγχάνεται κάθε φορά η απολύμανση στα σημεία που επιθυμούμε.

Ποιές προϋποθέσεις πρέπει να πληρούν τα απολυμαντικά;

Τα απολυμαντικά είναι ισχυροί χημικοί παράγοντες που θανατώνουν τους μικροοργανισμούς, αναστέλλουν την ανάπτυξή τους ή μειώνουν τον αριθμό τους. Το ιδανικό απολυμαντικό πρέπει να έχει ευρύ αντιμικροβιακό φάσμα, μεγάλη ταχύτητα δράσης, να μην επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες (πχ αίμα, πτύελα),να είναι συμβατό με διάφορες επιφάνειες και απορρυπαντικούς παράγοντες, να μην είναι τοξικό για τους χρήστες, να έχει υπολειμματική δράση, να είναι εύχρηστο, άοσμο, υδροδιαλυτό, σταθερό σε διάλυμα, με καλές καθαριστικές ιδιότητες και λογικό κόστος.

Ποιές είναι οι διαφορές μεταξύ αντισηπτικού και απολυμαντικού;

1. Τα αντισηπτικά είναι κατάλληλα μόνο για το ανθρώπινο δέρμα, ενώ τα απολυμαντικά είναι κατάλληλα ανάλογα με τον τύπο του προϊόντος , και για το ανθρώπινο δέρμα και για επιφάνειες και για τον αέρα.
2. Τα αντισηπτικά εγκρίνονται από τον ΕΟΦ σαν καλλυντικά, ενώ τα απολυμαντικά εγκρίνονται από τον ΕΟΦ σαν απολυμαντικά.
3. Τα αντισηπτικά μειώνουν τον αριθμό των μικροβίων κατά 1.000 φορές (99,9%), ενώ τα απολυμαντικά μειώνουν τον αριθμό των μικροβίων κατά 10.000 φορές (99,99%)
4. Τα απολυμαντικά θανατώνουν βακτήρια, μύκητες και ιούς, σε αντίθεση με τα αντισηπτικά, που δεν έχουν τέτοια δραστικότητα.

      Συμβουλές προφύλαξης:

- Μην χρησιμοποιείτε τα απολυμαντικά και τα αντισηπτικά ως εναλλακτική λύση στο σαπούνισμα. Το πρώτο και κυριότερο μέσον καθαρισμού και απολύμανσης των χεριών και των επιφανειών είναι το πλύσιμο με σαπούνι και νερό.

- Να διαβάζετε προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης των απολυμαντικών και των αντισηπτικών.

- Να φυλάτε τα προϊόντα αυτά σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από την υγρασία και τη ζέστη.

- Μην εκθέτετε μεγάλες επιφάνειες του σώματός σας στα αλκοολούχα αντισηπτικά. Ούτε να χρησιμοποιείτε φωτιστικό οινόπνευμα ως αντισηπτικό χεριών, αφού υπάρχει κίνδυνος σοβαρού δερματικού ερεθισμού και εγκαύματος.

- Μην αναμιγνύετε την χλωρίνη με άλλα καθαριστικά, ούτε με οινόπνευμα. Να την αναμιγνύετε μόνο με κρύο νερό, ακολουθώντας τις οδηγίες χρήσης. Να θυμάστε ότι το ζεστό νερό διαλύει το δραστικό συστατικό της χλωρίνης και την καθιστά αναποτελεσματική.

Στρέφουμε το βλέμμα μας στην πρόληψη και βελτιώνουμε την ποιότητα ζωής, γιατί η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία. Επιπλέον η πρόληψη λειτουργεί ευεργετικά στον οργανισμό. Για αυτό τον λόγο επιλέγετε το πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι όταν είστε σε «ασφαλείς χώρους» όπως το σπίτι, το γραφείο κλπ ενώ επιλέγετε τη χρήση του απολυμαντικού χεριών όταν το πλύσιμο δεν είναι εφικτό.