Μια επανάσταση του 20ου αιώνα η οποία διευκόλυνε τον τομέα της εστίασης αλλά και την καθημερινότητα καθολικά είναι η ευρεία χρήση του πλαστικού. Αυτά διευκόλυναν τη ζωή μας αφήνοντας όμως ένα γενναίο αριθμό συνεπειών στο περιβάλλον ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι μία πλαστική σακούλα χρειάζεται 10-20 χρόνια για να διαλυθεί στη θάλασσα, ένα πλαστικό ποτήρι 50 χρόνια και ένα πλαστικό μπουκάλι περίπου 450 χρόνια.

Ποια είδη καταργούνται;

Για να διευκολυνθεί λοιπόν η προστασία του περιβάλλοντος πριν υπάρξουν ανεπανόρθωτες ζημιές ενσωματώθηκε η Οδηγία(ΕΕ) 2019/904 σχετικά με τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον στον νόμο 4736/2020. Έτσι από τις 3 Ιουλίου 2021 καταργούνται 10 κατηγορίες πλαστικών μιας χρήσης. Αυτά είναι: μαχαιροπίρουνα, πιάτα, καλαμάκια, περιέκτες από φελιζόλ, κυπελάκια ποτών από φελιζόλ, περιέκτες τροφίμων από φελιζόλ, αναδευτήρες ποτών, μπατονέτες, στηρίγματα για μπαλόνια καθώς και πάσης φύσεως προϊόντα που διασπώνται σε μικροπλαστικά (οξοδιασπώμενα πλαστικά). Σε όλα τα παραπάνω προϊόντα σταματά η παραγωγή ενώ  θα μπορούν να πωληθούν για διάστημα 10 μηνών ώστε να εξαντληθεί το τυχόν απόθεμα που διαθέτουν οι επιχειρήσεις.  

Θα υπάρχουν κίνητρα για την μείωση χρήσης του πλαστικού;
Η διαδικασία βέβαια μείωσης της χρήσης πλαστικού καθώς και η εκπαίδευση των πολιτών μέχρι αυτό να γίνει συνείδηση αποτελεί μια μακροχρόνια διαδικασία. Αρχικά θα δοθούν κάποια κίνητρα,  αρχής γενομένης από τις αρχές του 2022 όπου και θεσπίζεται περιβαλλοντική εισφορά για τα πλαστικά ποτήρια και τους περιέκτες τροφίμων. Τα έσοδα από αυτές τις εισφορές θα πηγαίνουν στο Πράσινο Ταμείο ενώ στη συνέχεια, θα επιστρέφουν στους Δήμους και τις Περιφέρειες για δράσεις καταπολέμησης της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Δηλαδή, κάτι ανάλογο που έχει γίνει και με τα χρήματα από το περιβαλλοντικό τέλος από τις πλαστικές σακούλες.
Επίσης προωθείται η υποχρέωση διάθεσης επαναχρησιμοποιήσιμων εναλλακτικών προϊόντων από 1 Ιανουαρίου 2022 στις επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, καθώς και η υποχρέωση να πωλούν τα προϊόντα τους με έκπτωση, στην περίπτωση που ο καταναλωτής έχει δικό του επαναχρησιμοποιούμενο σκεύος ενώ από το 2023 θεσπίζεται το σύστημα εγγυοδοσίας, το οποίο προβλέπει προσυμφωνημένο αντίτιμο που προστίθεται στην τιμή του προϊόντος και επιστρέφεται στον καταναλωτή με την επιστροφή της συσκευασίας για ανακύκλωση. Δίνοντας τα παραπάνω κίνητρα στόχος είναι η σταδιακή μείωση χρήσης των πλαστικών κατά 30% σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.
Ένα ακόμα μέτρο πέρα από την απαγόρευση κάποιων συγκεκριμένων τύπων προϊόντων είναι και αυτό της σήμανσης. Έτσι σε προϊόντα όπως πλαστικά ποτήρια, υγρά μαντηλάκια, είδη προσωπικής υγιεινής και τα καπνικά προϊόντα θα ενημερώνετε ο αγοραστής ότι το προϊόν περιέχει πλαστική ύλη και ότι αυτό μπορεί να βλάψει το περιβάλλον εάν απορριφθεί ανεξέλεγκτα.

Μήπως όμως η χρήση του πλαστικού δεν είναι και τόσο εκτεταμένη;
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος, κάθε χρόνο στην Ευρώπη συλλέγονται πάνω από 26 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών αποβλήτων, εκ των οποίων λιγότερο από το 1/3 ανακυκλώνεται, ενώ το 50% των απορριμμάτων στις θάλασσες είναι πλαστικά μιας χρήσης, ενώ επιπλέον 27% είναι αλιευτικά εργαλεία από πλαστικό.  Όσον αφορά στην Ελλάδα, καταναλώνουμε κάθε μέρα περί το 1 εκατ. πλαστικά ποτήρια, ή αλλιώς 350 εκατομμύρια πλαστικά ποτήρια τον χρόνο. Από τους παραπάνω δείκτες γίνεται αντιληπτό ότι η χρήση πλαστικού γίνεται σε καθημερινή βάση και σχεδόν από το σύνολο του πληθυσμού. 

Ποιοι είναι οι στόχοι της εκστρατείας και πως θα επιτευχθούν;
Η εκστρατεία για την απαγόρευση του πλαστικού έχει ως στόχο τη μείωση της κατανάλωσης σε πλαστικά ποτήρια και περιέκτες τροφίμων κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026 σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική οδηγία που ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο. Ενώ παράλληλα θα αλλάξουν σταδιακά και κάποιες συσκευασίες αφού όλα τα καπάκια θα πρέπει να είναι προσαρτημένα στα μπουκάλια τους μέχρι το 2024, ενώ τα πλαστικά μπουκάλια θα πρέπει να κατασκευάζονται από 25% ανακυκλωμένο περιεχόμενο το 2025 και από 35% το 2030.

Ποιες είναι οι εναλλακτικές όμως ώστε να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε πλαστικά; 
Μια εναλλακτική είναι τα βιοδιασπώμενα. Η συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων φτιάχνεται από ένα υλικό το οποίο μπορεί σε συνθήκες κομποστοποίησης να διασπαστεί πλήρως. Η ευρωπαϊκή πιστοποίηση ΕΝ 13432 εγγυάται ότι το υλικό θα ενσωματωθεί πλήρως στο περιβάλλον υπό τη μορφή οργανικών ουσιών, εντός 90 ημερών. Συνήθως τα βιοδιασπώμενα προϊόντα αποτελούνται από πολυμερή που προκύπτουν από φυτικά προϊόντα όπως για παράδειγμα το άμυλο τα οποία μπορούν να διαλυθούν από μικροοργανισμούς (βακτήρια, μύκητες) στο νερό, από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και από κάποια βιο-υλικά. 

Μειώνουμε την χρήση του πλαστικού, προτιμούμε τις εναλλακτικές προς αντικατάσταση αυτού, αλλά πάντα φροντίζουμε και για την σωστή απόρριψη τους.